ကမၻာႀကီး၏ ေတာက္ပမွု ေမွးမွိန္လာတဲ့ အေပၚ သိပၸံပညာရွင္မ်ား အေျဖရွာေနသည့္ အေၾကာင္း

Posted by

ၿပီးခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏွစ္ ႏွစ္ခုအတြင္း ကမၻာ​ႀကီးဟာ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ကပ္ေရာဂါေတြေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ေတာက္ပမွု အနည္း ငယ္ ဆုံးရွုံးခဲ့တယ္ဟု ဆိုပါတယ္။

ကၽြန္ုပ္တို့ အာကာသပတ္လမ္း အနိမ့္ေတြရဲ့ ေတာက္ပမွုကို ေလ့လာျခင္း အားျဖင့္ သိပၸံပညာရွင္ေတြဟာ အံ့ၾသဖြယ္ မွိန္ေဖ်ာ့မွု တစ္ခုကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒါဟာ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ အေျခခံအေၾကာင္းအရင္းတစ္ခု ဟုယူဆပါတယ္။

၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၂၉ ရက္ထုတ္ Geophysical Research Letters ဂ်ာနယ္တြင္ ထုတ္ေဝခဲ့သည့္ေလ့လာမွု တစ္ခု အရ သုေတသီေတြဟာ ၁၉၉၈ မွ ၂၀၁၇ အတြင္း ကယ္လီဖိုးနီးယားရွိ Big Bear Solar Observatory ၌ ညေပါင္းမ်ားစြာ ေျမႀကီးကို ခြဲျခမ္းစစ္ေဆးမွုမ်ားျပဳလုပ္ခဲ့ၾကၿပီး ကမၻာေျမရဲ့ albedo ကိုေလ့လာခဲ့ၾကပါတယ္။

အဆိုပါ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာမွုေတြက သူတို့ကို ကမၻာရဲ့​ အလင္း ဘယ္ေလာက္ ေရာင္ျပန္ဟပ္ နိုင္လဲဆိုတာကို အကဲျဖတ္ဖို့ ခြင့္ျပဳ ေပးနိုင္ပါလိမ့္မည္။

အခ်က္အလက္မ်ားအရ ၁၉၉၀ ေႏွာင္းပိုင္း မွစ၍ ကမၻာေျမဟာ ရာခိုင္ႏွုန္းတစ္ဝက္​ခန႔္ ေမွးမွိန္သြားတယ္ဟု သိရပါတယ္။

New Jersey Institute of Technolog မွ နကၡတၱေဗဒပညာရွင္ ၊ ဦးေဆာင္စာေရးသူ Philip Goode က “ငါတို့ albedo က်ဆင္းမွုအတြက္ ၁၇ ႏွစ္တာ အခ်က္အလက္ေတြရဲ့ ေနာက္ဆုံးသုံးႏွစ္ကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာတဲ့အခါ ငါတို့အတြက္ အံ့ၾသစရာတအားေကာင္း​ေနတယ္”ဟု ဆိုပါတယ္။

Earthshine ဟာ လျပည့္ေန႔ ေရာက္သည္အထိ လအလင္းေရာင္တျဖည္းျဖည္း ႀကီးထြားလာတာကလည္း ကၽြန္ုပ္တို့ျမင္ေတြ႕နိုင္တဲ့ အ ေၾကာင္းအရင္းတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

မ်ား​ေသာအားျဖင့္ ကမၻာၿဂိဳလ္သို့ေရာက္လာတဲ့ ေနေရာင္ျခည္ရဲ့ ၃၀ ရာခိုင္ႏွုန္းခန႔္ဟာ တိမ္မ်ား၊ ႏွင္းမ်ား ႏွင့္ သမုဒၵရာမ်ား ကဲ့သို့အရာေတြဆီကို ထုတ္လႊတ္ခ်ၿပီး အာကာသထဲသို့ျပန္တက္ေစကာ ကၽြန္ုပ္တို့ရဲ့သဘာဝၿဂိဳလ္ဆီကို တိုင္းတာနိုင္တဲ့ ႏူးညံ့ေသာအလင္းကို ျပန္လည္ ေပးပါတယ္။

Moonshine သည္ ကမၻာေပၚကေန ကၽြန္ုပ္တို့ ျမင္နိုင္ေသာ ေတာက္ပတဲ့ အဝါေရာင္ အျဖဴအလင္းတန္း ဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။

လကို ဆယ္စုႏွစ္ႏွစ္ခုၾကာေအာင္ ေစာင့္ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ သုေတသနအဖြဲ႕ဟာ ကမၻာရဲ့ albedo ေျပာင္းလဲမွု​ေတြကို ေထာက္လွမ္းနိုင္ခဲ့ပါတယ္။

အထူးသျဖင့္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္းမွ ကၽြန္ုပ္တို့ရဲ့ ကမၻာေျမ ေတာက္ပမွု အတိုင္းအတာဟာ အမွန္တကယ္ေပၚထြက္လာတာပါ။

တိမ္ေတြဟာ ကမၻာေျမ ေရာင္ျပန္ဟပ္မွု ရဲ့ အဓိက လႊမ္းမိုးမွု ျဖစ္ပုံ ရေသာ္လည္း ကမၻာေျမ ေပၚသို့ ေနေရာင္ျခည္ရဲ့ ေတာက္ပမွု ဘယ္ ေလာက္ က်ေရာက္တယ္ဆိုတာကလည္း ေနာက္ထပ္ အေၾကာင္းအရာတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အဖြဲ႕ဟာ ေနေရာင္ျခည္ရဲ့ အခ်ိန္အခါအလိုက္ ေျပာင္းလဲမွုမ်ားကို ၾကည့္ရွု၍ ၎တို့ျမင္ရတဲ့ အရာမ်ားအေပၚ သက္ေရာက္မွု ရွိမရွိ ၾကည့္ရန္လည္း အကဲျဖတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ကမၻာရဲ့ ​မွိန္ေဖ်ာ့မွုဟာ ေနေရာင္ျခည္ ေတာက္ပမွု ေျပာင္းလဲတာ ႏွင့္ မသက္ဆိုင္ဟု အဖြဲ႕က ဆိုၿပီး ကမၻာေပၚရွိ အရာတစ္ခုေၾကာင့္ ျဖစ္ေစတယ္ ဟုဆိုပါတယ္။

အႀကံျပဳေျပာဆိုခ်က္တစ္ခုကေတာ့ သမုဒၵရာပူေႏြးလာျခင္းေၾကာင့္ ဟု ဆိုပါတယ္။

သုေတသီေတြက NASA’s Clouds ၊ Earth’s Radiant Energy System (CERES) ပေရာဂ်က္တို့ႏွင့္ သူတို့ရဲ့ေတြ႕ရွိခ်က္ေတြကို ႏွိုင္းယွဥ္ၾကည့္ပါတယ္။

ေရာင္ျပန္ဟပ္မွုကို တိုင္းတာတဲ့ ၿဂိဳဟ္တု ၅ လုံးပါ၀င္ေသာအဖြဲ႕ဟာ ပစိဖိတ္အေရွ႕ပိုင္း အနိမ့္ပိုင္းေတြမွာ တိမ္မ်ားက်ဆင္းျခင္းကလည္း ေတာက္ပမွုကို က်ဆင္းေစနိုင္တယ္ဟု အႀကံျပဳခဲ့​​ၾကပါတယ္။

တိမ္ဖုံးမွုမ်ားေလ်ာ့က်လာတာဟာ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္လာမွုေၾကာင့္ ရာသီဥတုအက်ပ္အတည္း ႏွင့္ ဆက္စပ္မွုမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္နိုင္ေခ်ရွိတယ္ ဟုဆိုပါတယ္။

ကမၻာႀကီး ပူေႏြးလာတာဟာ ျမင့္မားတဲ့ albedo ကို ျဖစ္ေပၚေစနိုင္တယ္ဟု သိပၸံ ပညာရွင္ေတြက ယခင္က ထင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ေလ့လာမွုတြင္ မပါ၀င္တဲ့ Riverside ရွိ ကယ္လီဖိုးနီးယားတကၠသိုလ္မွ ၿဂိဳဟ္သားသိပၸံပညာရွင္ Edward Schwieterman က “ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာတာဟာ တကယ္ကို ဆက္စပ္ေနပါတယ္ ” ဟု AUG ရဲ့ သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္တြက္ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

သုေတသီ အဖြဲ႕က ကမၻာေျမႀကီး​ေပၚ မွ albedo ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာမွုဟာ ေရရွည္ တိုင္းတာနိုင္မွု ဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ားေၾကာင့္ အာ႐ုံခံစားနိုင္စြမ္းမရွိတာလည္း ျဖစ္နိုင္တယ္ဟု ေကာက္ခ်က္ခ်ခဲ့ၾကၿပီး ကမၻာေျမရဲ့ေတာက္ပမွုကို ဆက္လက္ ဆန္းစစ္ ေလ့လာဖို့ အတြက္ အားေပးသင့္တယ္ ဟု ဆိုပါတယ္။

Zawgyi(version)

ၿပီးခဲ့သည့္ ဆယ္စုႏွစ္ ႏွစ္ခုအတြင္း ကမၻာႀကီးဟာ ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ကပ္ေရာဂါေတြေၾကာင့္ မဟုတ္ဘဲ ေတာက္ပမွု အနည္း ငယ္ ဆုံးရွုံးခဲ့တယ္ဟု ဆိုပါတယ္။

ကၽြန္ုပ္တို့ အာကာသပတ္လမ္း အနိမ့္ေတြရဲ့ ေတာက္ပမွုကို ေလ့လာျခင္း အားျဖင့္ သိပၸံပညာရွင္ေတြဟာ အံ့ၾသဖြယ္ မွိန္ေဖ်ာ့မွု တစၡဳကို ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒါဟာ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲျခင္းနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ အေျခခံအေၾကာင္းအရင္းတစ္ခု ဟုယူဆပါတယ္။

၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္ ၂၉ ရက္ထုတ္ Geophysical Research Letters ဂ်ာနယ္တြင္ ထုတ္ေဝခဲ့သည့္ေလ့လာမွု တစၡဳ အရ သုေတသီေတြဟာ ၁၉၉၈ မြ ၂၀၁၇ အတြင္း ကယႅီဖိုးနီးယား႐ြိ Big Bear Solar Observatory ၌ ညေပါင္းမ်ားစြာ ေျမႀကီးကို ခြဲျခမ္းစစ္ေဆးမွုမ်ားျပဳလုပ္ခဲ့ၾကၿပီး ကမၻာေျမရဲ့ albedo ကိုေလ့လာခဲ့ၾကပါတယ္။

အဆိုပါ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာမွုေတြက သူတို႔ကို ကမၻာရဲ့ အလင္း ဘယ္ေလာက္ ေရာင္ျပန္ဟပ္ နိုင္လဲဆိုတာကို အကဲျဖတ္ဖို့ ခြင့္ျပဳ ေပးနိုင္ပါလိမ့္မည္။

အခ်က္အလက္မ်ားအရ ၁၉၉၀ ေႏွာင္းပိုင္း မြစ၍ ကမၻာေျမဟာ ရာခိုင္ႏွုန္းတစ္ဝက္ခန႔္ ေမွးမွိန္သြားတယ္ဟု သိရပါတယ္။

New Jersey Institute of Technolog မြ နကၡတၱေဗဒပညာရွင္ ၊ ဦးေဆာင္စာေရးသူ Philip Goode က ငါတို႔ albedo က်ဆင္းမွုအတြက္ ၁၇ ႏွစ္တာ အခ်က္အလက္ေတြရဲ့ ေနာက္ဆုံးသုံးႏွစ္ကို ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာတဲ့အခါ ငါတို့အတြက္ အံ့ၾသစရာတအားေကာင္းေနတယ္ဟု ဆိုပါတယ္။

Earthshine ဟာ လျပည့္ေန႔ ေရာက္သည္အထိ လအလင္းေရာင္တျဖည္းျဖည္း ႀကီးထြားလာတာကလည္း ကၽြန္ုပ္တို့ျမင္ေတြ႕နိုင္တဲ့ အ ေၾကာင္းအရင္းတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

မ္ားေသာအားျဖင့္ ကမၻာၿဂိဳလ္သို့ေရာက္လာတဲ့ ေနေရာင္ျခည္ရဲ့ ၃၀ ရာခိုင္ႏွုန္းခန႔္ဟာ တိမၼ္ား၊ ႏွင္းမ်ား ႏွင့္ သမုဒၵရာမ်ား ကဲ့သို့အရာေတြဆီကို ထုတ္လႊတ္ခ်ၿပီး အာကာသထဲသို့ျပန္တက္ေစကာ ကၽြန္ုပ္တို့ရဲ့သဘာဝၿဂိဳလ္ဆီကို တိုင္းတာနိုင္တဲ့ ႏူးညံ့ေသာအလင္းကို ျပန္လည္ ေပးပါတယ္။

Moonshine သည္ ကမၻာေပၚကေန ကၽြန္ုပ္တို့ ျမင္နိုင္ေသာ ေတာက္ပတဲ့ အဝါေရာင္ အျဖဴအလင္းတန္း ဘဲ ျဖစ္ပါတယ္။

လကို ဆယ္စုႏွစ္ႏွစ္ခုၾကာေအာင္ ေစာင့္ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ သုေတသနအဖြဲ႕ဟာ ကမၻာရဲ့ albedo ေျပာင္းလဲမွုေတြကို ေထာက္လွမ္းနိုင္ခဲ့ပါတယ္။

အထူးသျဖင့္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္းမွ ကၽြန္ုပ္တို့ရဲ့ ကမၻာေျမ ေတာက္ပမွု အတိုင္းအတာဟာ အမွန္တကယ္ေပၚထြက္လာတာပါ။

တိမ္ေတြဟာ ကမၻာေျမ ေရာင္ျပန္ဟပ္မွု ရဲ႕ အဓိက လႊမ္းမိုးမွု ျဖစ္ပုံ ရေသာ္လည္း ကမၻာေျမ ေပၚသို့ ေနေရာင္ျခည္ရဲ့ ေတာက္ပမွု ဘယ္ ေလာက္ က်ေရာက္တယ္ဆိုတာကလည္း ေနာက္ထပ္ အေၾကာင္းအရာတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အဖြဲ႕ဟာ ေနေရာင္ျခည္ရဲ့ အခ်ိန္အခါအလိုက္ ေျပာင္းလဲမွုမ်ားကို ၾကည့္ရွု၍ ၎တို့ျမင္ရတဲ့ အရာမ်ားအေပၚ သက္ေရာက္မွု ႐ြိမ႐ြိ ၾကည့္ရန္လည္း အကဲျဖတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ကမၻာရဲ့ မွိန္ေဖ်ာ့မွုဟာ ေနေရာင္ျခည္ ေတာက္ပမွု ေျပာင္းလဲတာ ႏွင့္ မသက္ဆိုင္ဟု အဖြဲ႕က ဆိုၿပီး ကမၻာေပၚရွိ အရာတစ္ခုေၾကာင့္ ျဖစ္ေစတယ္ ဟုဆိုပါတယ္။

အႀကံျပဳေျပာဆိုခ်က္တစ္ခုကေတာ့ သမုဒၵရာပူေႏြးလာျခင္းေၾကာင့္ ဟု ဆိုပါတယ္။

သုေတသီေတြက NASAs Clouds ၊ Earths Radiant Energy System (CERES) ပေရာဂ်က္တို့ႏွင့္ သူတို့ရဲ့ေတြ႕ရွိခ်က္ေတြကို ႏွိုင္းယွဥ္ၾကည့္ပါတယ္။

ေရာင္ျပန္ဟပ္မွုကို တိုင္းတာတဲ့ ၿဂိဳဟ္တု ၅ လုံးပါ၀င္ေသာအဖြဲ႕ဟာ ပစိဖိတ္အေရွ႕ပိုင္း အနိမ့္ပိုင္းေတြမွာ တိမ္မ်ားက်ဆင္းျခင္းကလည္း ေတာက္ပမွုကို က်ဆင္းေစနိုင္တယ္ဟု အႀကံျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။

တိမ္ဖုံးမွုမ်ားေလ်ာ့က်လာတာဟာ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ အပူခ်ိန္ျမင့္တက္လာမွုေၾကာင့္ ရာသီဥတုအက်ပ္အတည္း ႏွင့္ ဆက္စပ္မွုမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္နိုင္ေခ်ရွိတယ္ ဟုဆိုပါတယ္။

ကမၻာႀကီး ပူေႏြးလာတာဟာ ျမင့္မားတဲ့ albedo ကို ျဖစ္ေပၚေစနိုင္တယ္ဟု သိပၸံ ပညာရွင္ေတြက ယခင္က ထင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ေလ့လာမွုတြင္ မပါ၀င္တဲ့ Riverside ႐ြိ ကယ္လီဖိုးနီးယားတကၠသိုလ္မွ ၿဂိဳဟ္သားသိပၸံပညာရွင္ Edward Schwieterman က ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာတာဟာ တကယၠို ဆက္စပ္ေနပါတယ္ ဟု AUG ရဲ႕ သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္တြက္ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

သုေတသီ အဖြဲ႕က ကမၻာေျမႀကီးေပၚ မြ albedo ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာမွုဟာ ေရရွည္ တိုင္းတာနိုင္မွု ဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ားေၾကာင့္ အာ႐ုံခံစားနိုင္စြမ္းမရွိတာလည္း ျဖစ္နိုင္တယ္ဟု ေကာက္ခ်က္ခ်ခဲ့ၾကၿပီး ကမၻာေျမရဲ့ေတာက္ပမွုကို ဆက္လက္ ဆန္းစစ္ ေလ့လာဖို့ အတြက္ အားေပးသင့္တယ္ ဟု ဆိုပါတယ္။